Bir videoda tanıdık bir yüz görüyorsunuz; başrolde bilinen bir isim var, yanında bir başka ünlü figür daha. Ama ikisi de aslında sette değil. Ne çekim yapılmış ne de bu kişiler kamera karşısına geçmiş. O halde onların yüzü ve sesi bu işe nasıl girdi? İşte tam burada karşımıza bir kavram çıkıyor: benzerlik hakkı.
Ne oldu?
Bir görüntüde tanınan bir isim başrolde, bir başkası ise yan rolde yer alıyordu. Fakat ikisinin de o sette olmadığını biliyoruz. Görüntü tamamen yapay zekâyla üretilmişti. Yani gerçek bir çekim değil, üretilmiş bir sahneydi. Buna rağmen ekrandaki yüzler ve varlıklar gerçek kişilere aitti; sadece o kişilerin kendileri orada değildi.
Nasıl çalışıyor?
Bu tür görüntüler artık video üreten yapay zekâ araçlarıyla oluşturuluyor. Söz konusu iş Seedance 2.0 ile üretildi ve sürece Grok da dahil oldu. Bu araçlar, var olan görsel ve ses bilgisinden yola çıkarak gerçekte hiç yaşanmamış bir sahneyi ortaya çıkarabiliyor. Yani birinin yüzünü ve sesini, o kişi hiçbir şey yapmadan bir videoda kullanmak teknik olarak mümkün hale geldi. Tam da bu noktada asıl soru teknikten çıkıp izne kayıyor.
“Benzerlik hakkı” ne demek?
Benzerlik hakkı, bir kişinin yüzü ve sesi üzerindeki izin verme hakkı demek. Yani sizin görüntünüzü, sesinizi, sizi tanınır kılan özellikleri başkasının kullanabilmesi için sizin izniniz gerekir. Bu hak, kişinin kendine ait olan görünümü üzerinde söz sahibi olmasını sağlar. Yapay zekâ, birinin benzerliğini izin olmadan üretebildiğinde, bu hak doğrudan tartışmanın merkezine oturuyor.
Neden önemli?
Çünkü artık birinin sette olmasına gerek kalmadan, o kişinin yüzü ve sesiyle sahneler üretilebiliyor. Bu da şu soruyu kaçınılmaz kılıyor: Birinin benzerliği kullanılıyorsa, buna kim izin verdi? Yapay zekânın gücü arttıkça, kişinin kendi görünümü üzerindeki kontrolü de daha kritik hale geliyor. Benzerlik hakkı, tam da bu yeni dünyada kimin neye izin verdiğini belirleyen temel kavramlardan biri olarak öne çıkıyor.
Kısacası ekranda gördüğünüz her yüz gerçekten orada olmayabilir. Yapay zekâ, insanları sete getirmeden onların benzerliğini kullanabiliyor ve bu da izin meselesini her zamankinden önemli kılıyor. Yapay zekâyı Türkçe takip etmek için buradayız.